Dodenherdenking: over hoe oorlog begint en lessen niet geleerd worden

In alle gemeenten in Midden-Limburg hingen maandag de vlaggen halfstok. Op die manier werden burgers en militairen herdacht die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld zijn omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties erna. Op 4 mei hangen de vlaggen de hele dag (van zonsopgang tot zonsondergang) halfstok, als teken van eerbied en respect voor de oorlogsslachtoffers.

Roermond

Enkele honderden mensen trotseerden maandagavond de regen om bij het Limburgs Verzetsmonument in Roermond de slachtoffers te herdenken van de Tweede Wereldoorlog, de koloniale oorlog in Indonesië en van oorlogssituaties en vredesmissies daarna. Burgemeester Yolanda Hoogtanders hield er een toespraak. Om precies 20.00 uur maandagavond werd twee minuten stilte in acht genomen. Aansluitend werden kransen gelegd bij het monument.

“Ik wil u vandaag vragen om stil te staan bij hoe oorlog begint”, zei burgemeester Yolanda Hoogtanders van Roermond in haar toespraak bij het monument. “Bij de woorden, de zinnen, de ideeën die de ander uitsluiten. Klein maken. Reduceren tot zijn geloof, zijn geaardheid, zijn geslacht, zijn afkomst. Ontmenselijken.”

“Woorden die de laatste tijd via de tv, de sociale media, op straat ook bij u zijn binnengekomen. Woorden die inmiddels gewoon zijn geworden. Het ondenkbare dat inmiddels bespreekbaar is. Laten we de stilte vandaag gebruiken om te verkennen of ook in u en mij de grens langzaam dreigt te verschuiven. Door gewenning. Door pragmatische keuzes. Omdat we vinden dat het toch gezegd mag worden.”

“Het is tijd om opnieuw samen de grens te bepalen. Om moed te verzamelen om ons uit te spreken, niet langer te zwijgen of weg te kijken. Want leef luuj van Remunj, wij kunnen dit. Juist hier laten we elke dag zien dat het anders kan. Door samen verantwoordelijkheid te nemen. Door elkaar te groeten, een helpende hand toe te steken. Door te spreken waar andere zwijgen. Door onze woorden zorgvuldig te kiezen. Door elkaar door de verschillen heen altijd als mens te blijven zien.”

Behalve bij het Zwartbroekplein waren er maandagavond in Roermond ook dodenherdenkingen op het kerkhof aan de Bosstraat in Swalmen, bij het monument aan het Betjesplein in Maasniel en bij het monument aan de Putkamp in Herten. 

Weert

In de gemeente Weert waren er herdenkingsbijeenkomsten in Weert zelf, Stramproy en Altweerterheide. Tijdens de herdenking bij de Rumolduskapel aan de Molenpoort in Weert legden wethouders Thomas van Gemert en Suzanne Winters een krans. Op het Herdenkingsplantsoen aan de Prinses Beatrixstraat in Stramproy legde burgemeester Raymond Vlecken een krans bij het monument, en bij het oorlogsmonument aan de Bocholterweg in Altweerterheide legde wethouder Hans Fuchs een krans. 

Burgemeester Raymond Vlecken had graag willen vertellen welke lessen we geleerd hebben uit de Tweede Wereldoorlog. “De werkelijkheid is helaas anders”, hield hij zijn gehoor in Stramproy voor. “We leven in een onrustige wereld. Een wereld waar op allerlei plekken grote en kleine brandhaarden zijn. Brandhaarden die voor Nederland niet eens een ver-van-ons-bed-show zijn, maar confronterend dichtbij.”

“In de afgelopen jaren heeft u kennis genomen van en wellicht persoonlijk ook kennis gemaakt met de Oekraïense ontheemden die een plekje hebben gevonden in de gemeenschappelijke opvang in onze gemeente. Waarbij wij altijd de hoop hebben uitgesproken dat voor deze mensen deze opvang van tijdelijke duur zou zijn, en zij snel weer naar hun vertrouwde thuis terug konden keren. Ook hier weten we dat de werkelijkheid helaas anders is… “

“Juist daarom is het zo belangrijk dat we hier vanavond samen zijn en herdenken, opdat wij nooit vergeten. Naast dat we hier vanavond gezamenlijk herdenken laten wij ook onze steun zien aan al die mensen die vanavond niet in vrede bij elkaar kunnen komen.”

Leudal

In Leudal vonden de herdenkingen plaats in Buggenum, Haelen, Heythuysen, Horn en Hunsel. In Buggenum werd verzameld bij de Sint Aldegundis kerk. Na het luiden van de klokken liepen de deelnemers naar het monument waar de oorlogsslachtoffers werden herdacht.   In Haelen was de herdenking op het kerkhof, in Heythuysen bij het vredesmonument aan de Stationsstraat. In Horn was er een herdenkingsdienst in de Martinuskerk, en in Hunsel werden de doden herdacht bij het monument aan het Kerkplein.

Maasgouw

In verband met het slechte weer was de dodenherdenking in Stevensweert verplaatst naar de kerk, en vond niet plaats bij het oorlogsmonument op het Eiland. In de kerk aan het Jan van Steffeswertplein werd de herdenking voor heel de gemeente Maasgouw gehouden. Mensen konden wel bloemen plaatsen bij het monument. 

Roerdalen

De herdenkingen in Roerdalen waren bij het oorlogsmonument op het kerkhof in Montfort en in Posterholt. In Montfort legde burgemeester Jeffrey van Agtmaal samen met leerlingen van groep 8 van basisschool De Hovenier een krans. In Posterholt verzorgde wethouder Loes Vestjens het officiële gedeelte.

Echt-Susteren

Bij het gemeentehuis in Echt werden de 231 burgerslachtoffers en militairen herdacht die in de omgeving van Echt-Susteren tijdens de oorlog en in oorlogsmissies daarna zijn omgekomen. Na de twee minuten stilte en een toespraak van burgemeester Jos Hessels volgde een stille tocht, waarna kransen en bloemstukken werden gelegd bij het oorlogsmonument.

Nederweert

De dodenherdenking in Nederweert werd op het Raadhuisplein gehouden. Bij het leggen van de kransen bij het monument hield burgemeester Birgit Op de Laak een overdenking. In alle kernen luidden om 19.50 uur de kerkklokken.