Toen kleinkinderen hem doorhadden, besloot Jan uit Swalmen te leren lezen en schrijven
Jan Kraus uit Swalmen verzon jarenlang verhalen voor zijn kleinkinderen, omdat hij de woorden in hun boekjes niet kon lezen. Nu kan hij lezen en schrijven en is hij een van de tien genomineerden voor de landelijke titel Taalheld 2026 van Stichting Lezen en Schrijven.
Op school kreeg Jan nauwelijks de kans om goed te leren lezen en schrijven. Lange tijd redde hij zich. Zijn vrouw regelde veel praktische zaken en Jan vond manieren om situaties te vermijden waarin zijn beperkte taalvaardigheid zichtbaar werd. Dat veranderde toen zijn vrouw door een ongeluk minder kon doen. Steeds vaker liep hij vast.
Verhaaltjes verzinnen
Het echte keerpunt kwam thuis, bij zijn kleinkinderen. Jan wilde hun graag voorlezen, maar omdat hij de tekst niet kon volgen, verzon hij verhalen bij de plaatjes. Zijn kleinkinderen merkten dat opa iets anders vertelde dan oma. Uiteindelijk vertelde hij zijn kleinkinderen dat hij niet kan lezen en schrijven.
Een opmerking raakte hem diep: “Opa kan toch ook niet lezen en hij hoeft ook niet naar school. Dus wij ook niet.” Voor Jan was dat het moment waarop hij besloot dat het anders moest. Via het Taalmaatje-project van Bibliotheek Maas en Peel, onder begeleiding van Taalpunt Beesel, begon hij met leren lezen en schrijven.
Stichting Lezen en Schrijven maakte een video over het verhaal van Jan:
‘Het is prachtig’
Inmiddels is zijn leven veranderd. Jan kan meer zelf regelen, hoeft geen excuses meer te verzinnen en voelt zich vrijer in het dagelijks leven. “Het is niet te beschrijven. Het is niet uit te leggen. Het is prachtig nu”, zegt hij.
Met zijn verhaal wil Jan anderen die moeite hebben met lezen en schrijven over de drempel helpen. Vooral schaamte houdt veel mensen tegen, weet hij. Zijn boodschap is helder: “Meld je aan. Pak die kans. Het was moeilijk, vooral de schaamte. Maar het is het waard.”
Wie Jan wil steunen, kan tot en met 21 juni stemmen via de website van Stichting Lezen en Schrijven. De winnaar van de verkiezing Taalheld 2026 wordt 24 juni bekendgemaakt.
