▶️ De binnenstad van de toekomst: ‘Standaard winkelen is eigenlijk passé’

Je kunt er winkelen, een terrasje pakken en uitgaan. En als het aan de lokale politiek ligt, moet er in de toekomst ook weer meer gewoond kunnen worden in de binnenstad. De leefbaarheid van binnensteden staat bij veel lokale partijen hoog op de agenda. 

Winkelleegstand tegengaan, wonen boven winkels en het vergroenen van de stad zijn belangrijke uitdagingen. Op meerdere plekken in Limburg wordt daar al aan gewerkt. Met de gemeenteraadsverkiezingen in zicht wordt de toekomst van de binnenstad opnieuw een belangrijk politiek thema. Partijen willen hun centra aantrekkelijker, groener en levendiger maken.

Minder leegstand in Roermond

In Roermond wordt al enkele jaren gewerkt aan het verminderen van leegstand in de binnenstad. Daarbij werkt de gemeente samen met externe partijen zoals Streetwise, een organisatie die in meerdere Limburgse steden actief is zoals Weert, Heerlen en Sittard.

Streetwise helpt ondernemers met vernieuwende winkelconcepten. “Mensen denken vaak: dat zal toch wel niet kunnen wat ik wil. Wij proberen samen met de gemeente juist mogelijk te maken dat innovatieve concepten toch kunnen, bijvoorbeeld mengformules waarbij horeca en retail gecombineerd worden”, vertelt Leonie Kuepers van Streetwise. “Het standaard winkelen is eigenlijk passé; mensen zoeken vernieuwende concepten en beleving.”

Een voorbeeld daarvan is een pand in de Neerstraat. Een voormalige bouwmarkt is daar omgebouwd tot een plek waar winkelen en horeca samenkomen. Volgens Kuepers is het idee dat bezoekers er langer blijven. “Wanneer je nieuwe concepten toevoegt, zijn mensen weer bereid om naar de binnenstad te komen.”

Die aanpak lijkt effect te hebben. In vier jaar tijd daalde de winkelleegstand in Roermond van 23 procent naar 16 procent. Toch is er volgens wethouder Dirk Franssen nog werk te doen. “Het is nog steeds te veel, maar het begin is er”, zegt hij. “Een aantrekkelijke binnenstad met weinig leegstand is niet alleen goed voor het centrum zelf, maar ook voor de rest van de gemeente. Het zorgt voor economische activiteit en meer leefbaarheid.”

Meer groen in Maastricht

In Maastricht ligt de nadruk op een andere uitdaging, namelijk het vergroenen van de binnenstad. Volgens centrummanager Astrid Verberne is er relatief weinig groen. “Als je kijkt naar de boomdichtheid hebben wij ongeveer 28 bomen per 100 inwoners”, zegt ze. “Het Nederlandse gemiddelde ligt rond de 53. We moeten dat dus eigenlijk verdubbelen en daar worden nu plannen voor gemaakt.”

Meer bomen en groen moeten niet alleen de uitstraling verbeteren, maar ook helpen tegen de toenemende hitte in de stad. Veel ondernemers ondersteunen de plannen daarom. Marco Immers, eigenaar van café De Zwaan in Maastricht, merkt dat het klimaat steeds vaker een rol speelt.

“De laatste jaren hebben we ongeveer zestig dagen per jaar waarop het warmer is dan 30 graden. Dat is slecht voor bewoners, bezoekers en ondernemers. Met meer bomen kun je de stad verkoelen en leefbaarder maken. Bijvoorbeeld hier op de Markt. Het is heel grijs en eigenlijk best saai. Bankjes en bomen zou al een heel andere uitstraling geven.”

Wonen boven winkels

Naast het invullen van leegstaande panden kijkt Roermond ook naar de ruimtes boven winkels. Die worden nu vaak alleen gebruikt als opslag, terwijl ze volgens de gemeente kansen bieden voor extra woningen. “De kunst is om die opslagfunctie weg te bestemmen en er een woonfunctie voor terug te laten komen”, zegt Franssen.

Dat blijkt in de praktijk niet altijd eenvoudig. Volgens Kuepers zijn er vaak bouwkundige aanpassingen nodig en spelen ook regels en vergunningen een rol. Maar inmiddels lopen er meerdere projecten. “Er zijn al ontwerptekeningen voor verschillende panden”, zegt ze. “De komende jaren moeten die plannen echt gerealiseerd gaan worden.”

Binnenstad op politieke agenda

De plannen in Roermond en Maastricht laten zien dat gemeenten op verschillende manieren werken aan hun binnenstad. Met de gemeenteraadsverkiezingen in aantocht wordt dat onderwerp opnieuw belangrijk in de lokale politiek. Want of het nu gaat om minder leegstand, meer woningen of extra groen: veel partijen zien een sterke en leefbare binnenstad als belangrijk onderdeel oor de toekomst van de gemeente. 

Dit artikel komt voort uit Bureau Lokaal: een samenwerking tussen de lokale omroepen en de regionale omroep L1.