Weert pakt samen met LLTB en Natuurmonumenten vervuiling Moeselpeel aan

In de Moeselpeel tussen Nederweert-Eind en de zuidrand van Weert zijn grote problemen met de waterkwaliteit en de hoeveelheden water. Het gebied wordt overstroomd door water dat is verontreinigd met onder meer mest, landbouwgif en kwalijke stoffen uit de riooloverstort. Weert wil samen met Natuurmonumenten en LLTB maatregelen nemen om het aloude veen te herstellen. Want veen slaat niet alleen heel goed koolstof op, maar werkt ook als een spons die in natte periodes water vasthoudt en in droogte slechts zeer geleidelijk water afgeeft.

Door de verontreiniging is veel veen afgestorven en vervangen door slib. Met name de bever heeft de waterhuishouding van het gebied in negatieve zin sterk veranderd, waardoor er minder natuurlijk grondwater is en meer water dat teveel sulfaten bevat. Iets dat leidt tot veranderingen in vegetatie en bodem, met risico van veenafbraak en verzuring. Als gevolg van veenafbraak bestaat de bovenlaag nu uit slib. Er is sprake van hoge concentraties sulfaat, en die bevorderen de verdere afbraak van veen, aldus de gemeente.

Vervuild water

Vanuit landbouwpercelen ten westen van de Moeselpeel stroomt vervuild water richting het natuurgebied. Dat water is sterk beïnvloed door het gebruik van onder meer sulfaat, nitraat en bestrijdingsmiddelen. De betrokken instellingen bekijken daarom welke afspraken met de boeren kunnen worden gemaakt om de waterkwaliteit te verbeteren. Op die manier kunnen ook bijzondere soorten flora en fauna weer terugkeren van weggeweest. Daarvoor moet volgens de gemeente wel gekeken worden hoe je het belang van natuur en landschap samen kunt laten gaan met een gezond toekomstperspectief voor de agrarische ondernemer.

Beverfoppers

Wat in negatieve zin zwaar meeweegt zijn beverdammen. Door bevers opgeworpen houtwallen die de snellere afvoer van sulfaatrijk water belemmeren. Daar hebben deskundigen iets op gevonden: de beverfoppers. Dat is een systeem waarbij water kunstmatig om een beverdam wordt geleid. Dat scheelt een slok op een borrel, hoewel deskundigen van met name Kennisnetwerk OBN in een recent onderzoek gezien hebben dat slimme bevers ook die omleiding weer met een dam blokkeerden. Toch gaan de drie instanties in Moeselpeel zo’n beverfoppers gebruiken, laat de gemeente Weert weten. Volgend jaar wordt daarmee begonnen.

Afgraven slib

Daarnaast komen er droge en toegankelijke fiets- en wandelpaden in het gebied. Om al deze plannen uit te voeren, zijn nog wel de nodige keukentafelgesprekken nodig. Met een aantal werkzaamheden kan relatief snel worden begonnen, zoals de plaatsing van beverfoppers en waterpompen die op zonnepanelen draaien. Ook wordt er slib afgegraven om zodoende het overschot aan vervuilende stoffen weg te halen uit het gebied. Vanaf 2028 moeten alle knopen zijn doorgehakt. Dan moet duidelijk zijn of het gebied definitief kan worden schoongemaakt en het veen hersteld kan worden. 

Roet in het eten

Maar er zit een addertje onder het gras. Veranderend beleid vanuit de landelijke overheid kan roet in het eten gooien. En dat leidt weer tot wantrouwen, frustratie en zelfs weerstand om mee te doen aan de voorbereidingen van de plannen, aldus de gemeente. 

De gemeente constateert dat bij boeren in Weert-Zuid een kritische houding bestaat ten aanzien van natuurontwikkeling in algemene zin. Dat heeft te maken met zaken die in het verleden speelden. Deze zaken zorgen ‘voor een terughoudende opstelling van agrariërs’. 

Draagvlak

De betrokken partijen hopen te bouwen aan een draagvlak door afweging van de verschillende belangen. De inzet is erop gericht om vanuit die uiteenlopende belangen naar perspectieven te zoeken. En van daaruit naar wat wél kan, ook in onduidelijke tijden. Gemeente, LLTB en Natuurmonumenten plannen in het derde en vierde kwartaal dit jaar gesprekken met alle betrokkenen.

Coördinatie

Wat het allemaal gaat kosten? Het totaalbedrag wordt nog niet openbaar gemaakt. Wel maakt de gemeente alvast 150.000 euro vrij, bedoeld voor de projectcoördinatie van de aanpak van de Moeselpeel. De gemeente wil de projectleiding onderhands aanbesteden aan slechts één gegadigde, architecten- en ingenieursbureau SWECO. 

Daarmee wijkt de gemeente af van het bestaande aanbestedingsbeleid. Maar met reden, aldus de gemeente: voor dit project is het nodig om de bestaande samenwerking met het bureau te continueren. SWECO heeft volgens Weert alle kennis in huis. Daardoor kan er gas gegeven worden, simpel uitgedrukt. De gemeente erkent het risico dat concurrenten bezwaar kunnen gaan maken tegen de eenzijdige keuze voor SWECO.