Zes vragen over de afsluiting van de Kelperbrug: waarom sluiten ineens zoveel bruggen?

De Kelperbrug over het kanaal Wessem-Nederweert is sinds dinsdag dicht voor zwaar verkeer. Het is de zoveelste brug in Nederland die plotseling deels of helemaal moet sluiten vanwege constructieproblemen. Eerder ging de brug over het Julianakanaal in Roosteren ook al dicht voor zwaar verkeer.

Waarom gebeurt dit juist nu overal tegelijk? Vijf vragen en antwoorden over de stand van zaken.

1. Waarom is de Kelperbrug plotseling afgesloten voor zwaar verkeer?

Tijdens een controle van Rijkswaterstaat bleek dat er roest zit op de stalen draagconstructie van de brug, waardoor de draagkracht wordt aangetast. Dat wil zeker nog niet zeggen dat de brug op instorten staat, benadrukt een woordvoerder van Rijkswaterstaat.

Lees ook: Kelperbrug N280 afgesloten voor zwaar verkeer

Om te voorkomen dat de situatie wel gevaarlijk wordt, is direct aan de rem getrokken. De afsluiting geldt voor zwaar verkeer boven de 3,5 ton en is een voorzorgsmaatregel om erger te voorkomen. Het is wachten op de resultaten uit een vervolgonderzoek, waaruit moet blijken hoe het nu echt met de brugconstructie zit.

2. Hoe lang blijft de Kelperbrug nog dicht voor zwaar verkeer?

Het grondige vervolgonderzoek wordt volgens Rijkswaterstaat waarschijnlijk nog voor de bouwvak uitgevoerd. Die begint in onze regio 27 juli. Pas na de zomer wordt duidelijk wat de vervolgstappen zijn, vermoedt de woordvoerder. Als het meezit, kan het probleem met een lokale, relatief eenvoudige reparatie binnen een beperkt budget worden opgelost.

Als de roest echt door en door is, zijn er veel ingrijpendere en langdurige maatregelen nodig. Rijkswaterstaat wil daar nu nog niet op vooruitlopen. Het is dus nog niet te zeggen wanneer de problemen zijn verholpen.

3. Waarom moeten er zoveel bruggen dicht de laatste tijd?

Dat is geen toeval, maar een optelsom van ouderdom en geschiedenis. Heel veel Nederlandse bruggen en viaducten zijn gebouwd na de Tweede Wereldoorlog en in de jaren 50 en 60 toen het autogebruik fors toenam. Al die bouwwerken komen nu tegelijkertijd aan het einde van hun levensduur. Omdat het om zoveel bruggen gaat, kan Rijkswaterstaat niet al die bruggen tegelijkertijd aanpakken.

Daarnaast speelt mee dat sommige bruggen nóg ouder zijn: de Kelperbrug dateert zelfs uit 1921. Tel daar nog eens bij op dat het verkeer de afgelopen decennia vele malen drukker én zwaarder is geworden dan waar de bruggen destijds op zijn ontworpen.

4. Had Rijkswaterstaat dit niet aan kunnen zien komen?

Ja en nee. Rijkswaterstaat inspecteert en onderhoudt de bruggen continu, maar loopt tegen financiële en organisatorische grenzen aan. Wegbeheerders hebben jarenlang moeten werken met beperkte onderhoudsbudgetten. Omdat elke cent rijksgeld verantwoord moet worden, worden budgetten vaak pas vrijgemaakt als officieel groot onderhoud is aangekondigd.

Bruggen zoals de Kelperbrug zijn zogeheten ‘calamiteitenbruggen’ bij Rijkswaterstaat: ze blijken plotseling slechter uit een controle te komen dan gedacht. Omdat er door het hele land problemen met bruggen opspelen, moet het Rijk nu scherpe keuzes maken: welke brug is er het allerslechtst aan toe en gaat voor? Dat kost extra geld, tijd en politieke discussie.

5. Waarom geen nieuwe Kelperbrug bouwen?

Dat is wat de provincie, Rijkswaterstaat en de gemeente Leudal wel willen. De brug staat al op de nominatie om vervangen te worden. Al in 2016 kondigde de provincie aan om een nieuwe Kelperbrug te bouwen als onderdeel van een grote opknapbeurt van de N280.

Vanwege bezwaren ligt dit plan nu nog voor bij de Raad van State die daar binnenkort uitspraak over doet. Als daaruit groen licht komt, dan gaat de provincie de aanbestedingsprocedure opstarten. De uitvoerende partij bouwt dan naast de bestaande Kelperbrug een nieuwe brug. Zodra die open is, wordt de oude brug afgebroken. Ook al zijn er plannen voor vervanging gemaakt, kan het dus toch nog even duren.

En dat blijft spannend, want woensdag werd bekend dat in Noord-Nederland voorlopig alle aanbestedingen door Rijkswaterstaat on hold worden gezet. De projecten worden voorlopig niet aanbesteed omdat onvoldoende geld beschikbaar is.

6. Waarom mag de lijnbus er nog wel over, maar de boer of transporteur niet?

Dit is een bewuste, maatschappelijke afweging, aldus Rijkswaterstaat. Veel jongeren, oudere of minder mobiele regiobewoners zijn afhankelijk van het openbaar vervoer, bijvoorbeeld om naar werk of ziekenhuis te gaan. Om de regio niet volledig te ontwrichten, krijgen de lijnbus en de hulpdiensten een uitzondering. “De lijnbus rijdt er maar één keer per uur overheen”, zegt de woordvoerder. “Touringcars met bijvoorbeeld ‘outletshoppers’ moeten wel omrijden.”

Agrariërs mogen niet over de brug, net nu ze in het oogstseizoen zitten. Ook zij moeten rijden via de omleidingsroutes, daardoor loopt de reistijd voor de al langzaamrijdende tractoren toch flink op. Agrariërs zijn dan ook langer onderweg dan bijvoorbeeld vrachtwagens. Rijkswaterstaat laat weten het ‘heel vervelend’ te vinden en in contact te staan met de agrarische en logistieke sector.