Criminaliteit in Midden-Limburg belicht in tentoonstelling ‘Over de grens’

In het Limburgs Museum in Venlo loopt nog tot begin 2027 de tentoonstelling ‘Over de grens’, met als ondertitel ‘grenscriminaliteit in Limburg’. Een expositie die verder wil gaan dan een droge opsomming van feiten, vertelt samensteller en conservator Kirsten van Kempen. Ook Midden-Limburg wordt daarbij onder de loep genomen. Woensdag geeft ze over het thema een openbare lezing bij het Limburgs Geschiedkundig en Oudheidkundig Genootschap (LGOG).

Haar stem verraadt niet meteen een zuiderse afkomst, en dat blijkt te kloppen. Van Kempen, geboren in Deventer in 1996, kwam na diverse omzwervingen in het Limburgse terecht. Bij het thema ‘grenscriminaliteit in Limburg’, heeft ze dus ook niet meteen eigen persoonlijke herinneringen. Wie wat ouder is en wel uit Limburg komt, heeft wellicht wel een andere beleving bij het onderwerp.

Volgens de conservator ligt daar juist de kracht van het Limburgs Museum, een mix van medewerkers met elk hun eigen expertise en ervaringen, die deels afkomstig zijn uit de streek en deels van daarbuiten, waardoor een goede balans ontstaat in hoe je een onderwerp benadert.

Tekst gaat verder onder foto

Niet iedereen gelukkig

Het idee voor deze tentoonstelling kwam van de directeur van het museum. “Daar was verder echter geen directe aanleiding toe”, aldus de samensteller. Vervolgens ging ze op onderzoek uit, wat is er aan materiaal, kan een dergelijk thema iets toevoegen aan wat er al is?

Niet iedereen toonde zich onmiddellijk enthousiast. Burgemeester van Venlo Antoin Scholten (VVD), tevens voorzitter van het regionale driehoeksoverleg (burgemeester, politie en Openbaar Ministerie) voor de veiligheid in de gemeente en regio, zag het idee aanvankelijk niet zo zitten. Uiteindelijk bleek hij toch zeer tevreden met het resultaat.

Tekst gaat verder onder foto

Eigen grens ontdekken

Kirsten van Kempen: “Je zult altijd zien dat bepaalde onderwerpen nooit helemaal zo belicht kunnen worden zoals je het voor ogen hebt, je ervaart inderdaad soms scepsis, maar ik denk dat we geen grote zaken hebben laten liggen.” Daarbij was het ook nadrukkelijk de bedoeling om met het begrip ‘grens’ te spelen.

Harde criminaliteit wordt afgewisseld met onderwerpen die een glimlach op het gezicht van de bezoeker toveren. Zware kost afgewisseld met lichtere zaken. Zo wordt de bezoeker ook uitgedaagd om voor zichzelf een grens tussen goed en kwaad te ontdekken.

Tekst gaat verder onder foto

Voorbeelden uit de praktijk

Diverse grote Limburgse zaken uit het nabije en wat verdere verleden komen aan bod, vaak aan de hand van interviews met betrokkenen. Zoals de vroegere drugscriminaliteit in Heerlen, de moord op een douanier in Kerkrade, De Bende van Venlo, en specifiek voor Roermond en omgeving: de IRA-aanslagen.

Ook deels geënt op het smalste stukje Limburg: het smokkelaspect, in een hedendaags perspectief met knipoog naar het vuurwerkverbod. In de categorie ‘lichtere zaken’ is er dan weer een foto uit Weert van een van de eerste agentes in Nederland in zwangerschapskleding. Maar ook daar zit een breder verhaal achter, namelijk de gendergrens die langzamerhand opschoof.

Tekst gaat verder onder foto

Een taalgrens in het museum

Wat opvalt is dat het grensaspect vaker speelt naar Duitsland toe, dan naar België. Volgens de conservator heeft dat ook te maken met de contacten die je hebt. “Vanuit Venlo zitten we dan wat sneller richting Duitsland”.

Wat dan weer misschien in tegenspraak lijkt met het tweetalige Nederlands-Engels-karakter van de expositie. “Dat is een museum-brede beslissing, eerder gebruikten we Duits in plaats van Engels, maar dat leverde klachten op van Engelstaligen, en drie talen is dan weer te veel”, zo klinkt het.

Van Kempen vindt het belangrijk om te wijzen op de randprogrammering rond de tentoonstelling. Zo zijn er groepsrondleidingen mogelijk, en voor het onderwijs bestaan er museumlessen. Die kunnen samen met een combinatieles, waarbij een bezoek wordt gebracht aan Filmhuis De Nieuwe Scène. Een en ander staat ook weer in relatie tot burgerschap.

Tekst gaat verder onder foto

Lezing en vervolg

Zelf geeft Kirsten van Kempen woensdag 24 juni een lezing bij het LGOG in Melderslo, deels op basis van de expositie, deels krijgen toehoorders ook een blik achter de schermen, en gaat ze in dialoog met de bezoekers. Meer informatie over deze bijeenkomst is hier te vinden.

Tot slot zal ook na deze tentoonstelling het grensaspect een rol blijven spelen in het Limburgs Museum. Er wordt namelijk gewerkt aan een nieuwe vaste opstelling waar zes thema’s aan bod komen. Een daarvan is hoe de grensligging impact heeft op het leven in Limburg. Maar dat is pas iets voor in de loop van 2027.