Dochter schrijft boek over ‘verrader van Weert’: ‘Er zit ruimte tussen goed en fout’
“Mijn vader, een verrader?” is de naam van het boek dat Katinka Jesse over haar vader Bob schreef en zondag in Weert presenteerde. De titel van het boek is sprekend door het vraagteken. Bob Jesse staat bekend als de ‘verrader van Weert’, maar is dat wel zo zwart-wit te stellen? Dezelfde Bob Jesse heeft ook vele levens gered door zijn verzetswerk.
De foto van Bob Jesse, met de verzetsnaam Peter Vos, is extra aangrijpend als je het hele verhaal kent. Vlak na de oorlog wordt hij opgepakt en geboeid met een jeep door Weert gereden met een bord om zijn nek: ‘Ik ben de verrader van Weert’. Dat hij niet veel later door de rechtbank wordt ontslagen van rechtsvervolging op basis van ‘schulduitsluitingsgrond’, maakt duidelijk dat zijn verhaal heel wat genuanceerder lag.
Tekst gaat verder onder de foto
In een volle bioscoop Gotcha in Weert vertelt Katinka Jesse over waarom zij haar boek heeft geschreven. “Mijn vader heeft mij en mijn zus op jonge leeftijd in 1976 verteld over wat er was gebeurd. We moesten het geheim houden, maar het werd onderdeel van mij, een overgedragen trauma. Nu vertel ik alles”, vertelt Katinka.
Zware verhoren
Het verhaal van Bob Jesse is niet nieuw. Hij zat in het verzet en hielp mensen aan onderduikadressen. Door de jarenlange stress daarvan wilde hij ermee stoppen. Maar de mentaal totaal uitgeputte Jesse werd gepakt met zijn eigen vervalste identiteitspapieren. Tijdens de zware verhoren brak hij. Zo dreigden zijn verhoorders de armen en benen van twee binnengeleide joodse kleuters ter plekke te breken als hij niet zou praten, zo werd later verklaard. Jesse leidde de Sicherheitsdienst in juni 1944 naar pensionaat Saint Louis in Weert. Daar vergaderden twaalf leden van het Limburgse verzet. Vier van hen wisten te ontsnappen, de andere acht werden afgevoerd naar concentratiekampen. Slechts een van hen overleefde dat. En daarmee was Bob Jesse ‘de verrader van Weert’.
‘Held is een moeilijk woord’
Maar hoewel het verraad er feitelijk was, “was hij een groot verzetsman als dit niet was gebeurd. Er zit ruimte en nuance tussen goed en fout”, vertelt Katinka aan het publiek in Weert. Zo verklaarde de befaamde joodse verzetsvrouw Selma van der Perre in een getoonde documentaire : “Bob was voor mij een held en heeft mijn leven gered.” En zij was een van de vele mensen die mede dankzij Jesse aan de Duitse moordmachine wisten te ontsnappen. “Hoe moeten we hem nu zien?”, vraagt Katinka zich hardop af tegenover het Weertse publiek. “Ik hoop op het genuanceerde verhaal. Het is niet eendimensionaal. Daarom ook dit boek. Held is een moeilijk woord. Voor mij is hij een soort van held. Toen alle oorlogsarchieven openbaar zouden komen, vond ik het tijd om dit boek te schrijven. Als het dan toch bekend wordt, schrijf ik het liever zelf op.”
Tekst gaat verder onder de foto
Een van de aanwezigen tijdens de boekpresentatie is Weertenaar Bas Pluijmen. Hij is de kleinzoon van Frans Nies, de prominente verzetsstrijder die in augustus 1944 werd opgepakt en geëxecuteerd. Pluijmen is actief om de herinneringen aan alle gebeurtenissen levend te houden. “Ikzelf noem Bob Jesse een verzetsman. Held is hier een moeilijk woord. Hij had de pech dat hij gepakt is door de Duitsers. Maar dat verhaal van de joodse kleuters van wie de ledematen zouden worden gebroken als Jesse niet zou praten, is nooit bewezen. Maar hij was wel in een toestand van wat we nu een burn-out zouden noemen, van de jarenlange doorlopende stress die het levensgevaarlijke verzet met zich meebracht. Ik haat hem niet, in onze familie zit geen haat.”
Bob Jesse overlijdt in 1982 op 67-jarige leeftijd. Na de bekentenissen aan zijn jonge kinderen jaren eerder, heeft hij nooit meer gesproken over de gebeurtenissen van juni 1944.
